در این مطلب به بررسی تعریف عملیات سبدگردانی، مجوزهای لازم برای انجام این عملیات و ضمانت اجرای شکایت از سبدگردانی فاقد مجوز میپردازیم.
در صورت تمایل برای دریافت مشاوره از وکلای دفتر حقوقی آران در خصوص عملیات سبدگردانی غیرمجاز با شماره زیر تماس حاصل نمایید:
تعریف عملیات سبدگردانی
در بند 17 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار عملیات سبدگردانی تعریف شده است. طبق این ماده سبدگردانی شامل خرید و فروش اوراق بهادار است برای سرمایهگذار که در قالب قراردادی مشخص و به منظور کسب انتفاع صورت میگیرد. در واقع سبدگردان به عنوان وکیل سهام متعلق به موکل را خرید و فروش مینماید و در ازای عملکرد خود از موکل کارمزد دریافت میکند.
لزوم اخذ مجوز توسط سبدگردان
انجام فعالیت سبدگردانی به موجب بند 1 ماده 49 قانون بازار اوراق بهادار و همچنین ماده 2 دستورالعمل تأسیس و فعالیت سبدگردان مستلزم اخذ مجوز از سازمان بورس است . شرایط لازم برای اخذ مجوز در دستورالعمل مزبور به تشریح مورد اشاره قرار گرفته.
البته باید توجه داشت طبق بند 17 ماده 1 قانون بازار، سبدگردانی تنها توسط اشخاص حقوقی پیش بینی شده است. بدین معنا که انجام عملیات سبدگردانی طبق قانون تنها توسط اشخاص حقوقی (نهادهای مالی تحت نظارت سازمان بورس) مجاز دانسته شده. بنابراین اشخاص حقیقی مستقیماً نمیتوانند به عنوان سبدگردان طرف قرارداد قرار گیرند، بلکه ممکن است به عنوان کارکنان شرکت سبدگردان عملیات خرید و فروش اوراق بهادار را انجام دهند.
ضمانت اجرای شکایت از سبدگردان بدون مجوز
همان طور که پیش از این بیان شد انجام عملیات سبدگردانی مستلزم اخذ مجوز از سازمان بورس است. فلذا در صورتی که اشخاص به طور غیرمجاز اقدام به انجام چنین عملیاتی نمایند مشمول مجازات خواهند شد. ضمانت اجرای تعیین شده برای عملیات سبدگردانی بدون مجوز شامل مسئولیت کیفری، انضباطی و مدنی است. در ادامه هر یک از این موارد به تفکیک مورد بررسی قرار گرفته است:
مسئولیت کیفری
مسئولیت کیفری اشخاص که اقدام به سبدگردانی غیرمجاز مینمایند در قانون بازار اوراق بهادار تعیین شده. بر اساس بند 1 ماده 49 این قانون اشخاصی که بدون اخذ مجوز اقدام به سبدگردانی مینمایند به مجازات حبس تعزیری از یک الی شش ماه یا جزای نقدی معادل یک تا سه برابر سود به دست آمده یا هر دو مجازات محکوم میگردند.
مسئولیت انضباطی
عدم اخذ مجوز سبدگردانی توسط نهادهای مالی تحت نظارت سازمان بورس، طبق بند 20 ماده 7 دستورالعمل انضباطی کارگزاران تخلف محسوب شده و مستوجب مجازات انضباطی شامل محرومیت کارگزار از انجام معاملات حداکثر تا شصت روز کاری میباشد.
مسئولیت مدنی
مسئولیت سبدگردان در خصوص جبران خسارت تا حد زیادی بستگی به نوع روابط میان طرفین دارد. در تشخیص این موضوع عوامل متعددی اثرگذار است. به طور مثال اطلاع یا عدم اطلاع سرمایه گذار از فقدان مجوز سبدگردانی و شروط مندرج در قرارداد در صورت وجود بر میزان مسئولیت سبدگردان تأثیرگذار است.
تفاوت سبدگردانی و بازارگردانی
سبدگردانی و بازارگردانی در برخی موارد به دلیل مشابهت اسمی با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند. با این حال عملیات مرتبط با این دو بسیار متفاوت است. در حالی که سبدگردان با انعقاد قرارداد با سرمایه گذار اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار به نفع وی مینماید، بازارگردان با انعقاد قرارداد با ناشران بورسی افزایش نقدشوندگی و تنظیم عرضه و تقاضای اوراق بهادار متعلق به ناشر را تعهد مینماید.
تفاوت سبدگردانی و مشاوره سرمایه گذاری
سبدگردان شخصاً معاملات اوراق بهادار را به نفع و برای سرمایه گذار انجام میدهد. در مقابل مشاور سرمایه گذاری دخالتی در عملیات خرید و فروش اوراق نداشته و تنها به ارائه توصیه و مشورت در خصوص خرید و فروش اکتفا مینماید و انجام معامله نهایتاً توسط سرمایه گذار صورت میگیرد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر با مشاورین حقوقی ما در دفتر حقوقی آران تماس حاصل فرمایید.