مناطق آزاد، ویژه اقتصادی و شهرک‌های صنعتی

 

در صورت نیاز به مشاوره حقوقی جهت فعالیت‌های تجاری و بازرگانی در ایران یا خارج از کشور میتوانید با وکلای دفتر حقوقی آران به شماره تماس حاصل نمایید:

021-22456079

 

مناطق آزاد، ویژه اقتصادی و همچنین شهرک‌های صنعتی به طور کلی به منظور تسهیل تولید، تجارت و سرمایه گذاری در برخی مناطق کشور بدون نیاز به رعایت قوانین و مقررات سخت گیرانه ای که در سایر مناطق اعمال میگردد تشکیل شده اند. در حال حاضر تعداد 8 منطقه آزاد، 31 منطقه ویژه اقتصادی و 832 شهرک و ناحیه صنعتی در کشور وجود دارد. علی‌رغم هدف مشترک تمامی مناطق مذکور در تسهیل تولید و تجارت، هر یک از مناطق آزاد، ویژه و شهرک‌های صنعتی ویژگی و مزایای خاص خود را دارد که این موضوع در ادامه به تفکیک هر منطقه مورد اشاره قرار گرفته است.

مناطق آزاد تجاری و صنعتی

به موجب ماده یک قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی، مناطق آزاد به منظور تسریع در انجام امور زیربنایی، عمران و آبادانی، رشد و توسعه اقتصادی، سرمایه‌گذاری و افزایش درآمد عمومی، ایجاد اشتغال سالم و مولد، تنظیم بازار کار و کالا، حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقه‌ای، تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی و ارائه خدمات عمومی توسط دولت تشکیل میگردند.

این مناطق غالباً در نواحی مرزی کشور شکل گرفته‌اند و امکان انجام فعالیت‌های تجاری و صنعتی به طور عام در آنها وجود دارد. اصلی‌ترین مزایا و ویژگی‌های مناطق آزاد به شرح ذیل میباشد:

• مزایای مالیاتی

  • مالیات بر درآمد: اشخاص حقیقی و حقوقی شاغل در مناطق آزاد به مدت 20 سال از تاریخ مجوز بهره‌برداری از پرداخت مالیات بر درآمد معاف هستند (ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی)
    مالیات بر ارزش افزوده: صادرات، واردات و خرید و فروش کالا و خدمات در مناطق آزاد از مالیات بر ارزش افزوده معاف است (ماده 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده)

• مزایای گمرکی

  • معافیت ترخیص کالای وارد شده از خارج از کشور به مناطق آزاد پس از ثبت در گمرک از پرداخت سود بازرگانی (ماده 14 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی)
    معافیت واردات ماشین آلات خط تولید و تجهیزات اداری از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی (ماده 5 مقررات صادرات، واردات و امور گمرکی مناطق آزاد تجاری)

• تجارت با سرزمین اصلی

  • واردات کالای تولید شده در منطقه آزاد به سرزمین اصلی، به میزان اختلاف ارزش محصول تولید شده در منطقه با ارزش مواد اولیه از پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف است (ماده 15 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی)
  • ورود کالاهایی که تمام یا بخشی از مواد اولیه آن از داخل کشور تأمین و در منطقه آزاد تولید شده به سرزمین اصلی از پرداخت تمام یا بخشی از حقوق گمرکی و سود بازرگانی مربوط به مواد اولیه داخلی معاف است (ماده 16 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی)
  • کالاهایی که برای به‌ کارگیری و مصرف در منطقه آزاد از داخل کشور به منطقه حمل میگردند از موارد نقل و انتقال داخلی کشور است، ولی صادرات آنها از منطقه به خارج تابع مقررات عمومی صادرات و واردات خواهد بود (ماده 17 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی)

• متروکی کالا در مناطق آزاد

  • کالای وارد شده به مناطق آزاد تا پیش از اظهار در گمرک متروکه نمیشود و پس از اظهار، مدت زمان درج شده ظهر قبض انبار برای ترخیص و متروکی کالا ملاک عمل خواهد بود (تبصره 4 ماده 24 قانون امور گمرکی)

• سایر مزایا

  • عدم نیاز به کارت بازرگانی جهت واردات کالا به مناطق آزاد و کفایت مجوز اخذ شده از سازمان منطقه موردنظر (ماده 14 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد)
  • آزادی ورود، خروج و خرید و فروش کلیه ارزها در مناطق آزاد توسط اشخاص حقیقی و حقوقی (ماده 9 آیین نامه اجرایی عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد)
  • امکان ورود اتباع خارجی به مناطق آزاد بدون نیاز به اخذ قبلی روادید (ماده 2 آیین نامه صدور روادید اتباع خارجی در مناطق آزاد)
  • وجود مقررات مجزا در خصوص روابط کار، بیمه و تأمین اجتماعی نسبت به سرزمین اصلی (ماده 12 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد)
  • وجود مقررات و امتیازات خاص در ارتباط با ثبت شرکت و استفاده از زمین و منابع ملی (مواد 22 و 24 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد)

مناطق ویژه اقتصادی

طبق ماده یک قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی، به منظور پشتیبانی از فعالیت‌های اقتصادی و برقراری ارتباط تجاری بین‌المللی و تحرک در اقتصاد منطقه‌ای و تولید و پردازش کالا، انتقال فناوری، صادرات غیرنفتی، ایجاد اشتغال مولد و جلب و تشویق سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، صادرات مجدد، عبور خارجی و انتقال کالا، به دولت اجازه داده شده در شهرستان‌هایی که استعداد و توان لازم برای تحقق اهداف مذکور را دارند مناطقی را با عنوان منطقه ویژه اقتصادی ایجاد نماید.

برخلاف مناطق آزاد، هر یک از مناطق ویژه به منظور تسهیل انجام فعالیتی خاص تشکیل شده است و از لحاظ جغرافیایی در سطح کشور پراکنده هستند. اصلی‌ترین مزایا و ویژگی‌های مناطق ویژه به شرح ذیل میباشد:

• مزایای مالیاتی

  • مالیات بر درآمد: درآمد ناشی از فعالیت اشخاص حقوقی غیردولتی در مناطق ویژه به مدت 7 سال از پرداخت مالیات بر درآمد معاف است (ماده 132 قانون مالیات)
  • مالیات بر ارزش افزوده: صادرات، واردات و خرید و فروش کالا و خدمات در مناطق ویژه از مالیات بر ارزش افزوده معاف است (ماده 52 قانون مالیات بر ارزش افزوده)

• مزایای گمرکی

  • معافیت مبادلات بازرگانی مناطق ویژه با خارج از کشور یا با سایر مناطق ویژه و آزاد پس از ثبت در گمرک از حقوق گمرکی و سود بازرگانی (ماده 8 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)

• تجارت با سرزمین اصلی

  • کالاهای تولید شده در منطقه ویژه هنگام ورود به سرزمین اصلی به میزان اختلاف ارزش محصول تولید شده در منطقه با ارزش مواد اولیه از پرداخت حقوق گمرکی و وسود بازرگانی معاف است (ماده 11 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)
  • ورود کالاهایی که تمام یا بخشی از مواد اولیه آن از داخل کشور تأمین و در منطقه ویژه تولید شده به سرزمین اصلی از پرداخت تمام یا بخشی از حقوق گمرکی و سود بازرگانی مربوط به مواد اولیه داخلی معاف است (ماده 11 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)
  • کالاهایی که برای به‌کارگیری و مصرف در منطقه ویژه از داخل کشور به مناطق حمل میگردند از موارد نقل و انتقال داخلی کشور است ولی صادرات آنها از منطقه به خارج تابع مقررات عمومی صادرات و واردات خواهد بود (تبصره 1 ماده 8 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)

• متروکی کالا در مناطق ویژه

  • کالای وارد شده به مناطق آزاد تا پیش از اظهار در گمرک متروکه نمیشود و پس از اظهار، مدت زمان درج شده ظهر قبض انبار برای ترخیص و متروکی کالا ملاک عمل خواهد بود (تبصره 4 ماده 24 قانون امور گمرکی)

• سایر مزایا

  • امکان واگذاری تمام یا قسمتی از کالای وارد شده پیش از ترخیص به صرف ظهرنویسی قبض انبار صادره توسط سازمان منطقه بدون نیاز به طی تشریفات سرزمین اصلی (ماده 10 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)
  • وجود مقررات مجزا در خصوص روابط کار، بیمه و تأمین اجتماعی نسبت به سرزمین اصلی (ماده 16 قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه)

شهرک‌های صنعتی

شهرک‌های صنعتی در استان‌های مختلف کشور به منظور تجمیع و تسهیل فعالیت کارخانه‌ها و کارگاه‌های صنعتی ایجاد شده‌اند و حمایت‌های مختلفی نسبت به فعالیت‌های صنعتی صورت گرفته در این شهرک‌ها اعمال میگردد. موارد زیر از جمله ویژگی‌های این شهرک‌ها است:

• مستثنی بودن شهرک‌های صنعتی از قوانین شهرداری‌ها، سهولت اخذ مجوزها و تعلق انواع تخفیفات (بند 7 ماده واحده قانون اصلاح قانون راجع به تأسیس شرکت شهرک‌های صنعتی ایران)
• معافیت از مالیات بر درآمد برای مدت 7 سال از تاریخ پروانه بهره‌برداری (ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم)
• امکان ورود موقت یا واردات به منظور پردازش دستگاه‌های صنعتی (ورود قطعی مستلزم پرداخت حقوق ورودی است)
• متروکی کالا ظرف مهلت سه ماه از نگهداری در گمرک (ماده 24 قانون امور گمرکی)