شرکتهای تجاری به موجب قوانین مالیاتی ملزم به رعایت تکالیف متعددی از جمله پرداخت مالیات، ارسال اظهارنامه، ارائه صورتهای مالی و … هستند و در صورت تخلف از این تکالیف ضمانت اجرای مدنی و کیفری برای آنها در نظر گرفته شده است. با توجه به آن که هیئت مدیره و مدیرعامل رکن تصمیم گیرنده شرکت هستند مسئولیت رعایت این تکالیف در عمل بر عهده مدیران شرکت قرار دارد و تخلف از این تکالیف طبق قانون علاوه بر شرکت مستوجب مسئولیت مدنی و کیفری برای مدیران نیز می باشد. در ادامه به بررسی برخی از مهم ترین مسئولیتهای مالیاتی مدیران شرکتهای تجاری در صورت تخلف از قوانین مالیاتی می پردازیم.
در صورت تمایل برای دریافت مشاوره از وکلای دفتر حقوقی آران در خصوص مسئولیتهای حقوقی و کیفری مدیران با شماره زیر تماس حاصل نمایید:
1. تکالیف مالیاتی شرکتهای تجاری
1.1. تسلیم اظهارنامه مالیاتی، ترازنامه، حساب سود و زیان و پرداخت مالیات قطعی شده
به موجب ماده 110 قانون مالیاتهای مستقیم “اشخاص حقوقی مکلفند اظهارنامه و ترازنامه وحساب سود و زیان متکی به دفاتر و اسناد و مدارک خود را حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی همراه با فهرست هویت شرکا و سهامداران و حسب مورد میزان سهمالشرکه یا تعداد سهام و نشانی هر یک از آنها را به اداره امور مالیاتی که محل فعالیت اصلی شخصحقوقی در آن واقع است تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت نمایند.”
در صورت عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی، طبق ماده 192 قانون فوق الذکر جریمه غیرقابل بخشودگی معادل 30% مالیات متوجه شخص حقوقی خواهد شد. همچنین در صورت عدم پرداخت یا ارائه ترتیب پرداخت مالیات قطعی شده در موعد مقرر، به موجب ماده 211 به اندازه مالیات پرداخت نشده و جریمه تعلق گرفته و 10% مجموع بدهی از اموال منقول یا غیرمنقول شرکت توقیف خواهد شد.
1.2. محاسبه و کسر مالیات از حقوق کارکنان و پرداخت به اداره مالیات
براساس ماده 86 قانون مالیاتهای مستقیم پرداخت کنندگان حقوق موظفند هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مالیات متعلق را طبق قانون محاسبه و کسر و تا پایان ماه بعد ضمن تسلیم فهرستی شامل نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن به اداره مالیات پرداخت نمایند.
در صورت عدم کسر و پرداخت مالیات حقوق کارکنان در موعد مقرر، طبق ماده 90 قانون شرکت پرداخت کننده حقوق در حکم مودی محسوب شده و ملزم به پرداخت مالیات کسر نشده از حقوق کارکنان میباشد. به همین ترتیب بر اساس ماده 199 جریمه ای معادل 10% مالیات پرداخت نشده و 2.5% به ازای هر ماه تأخیر نیز از شرکت قابل وصول خواهد بود. به علاوه عدم ارسال فهرست نام و مشخصات کارکنان در موعد مقرر به موجب ماده 197 مستوجب جریمه ای معادل 2% حقوق پرداختی میباشد.
1.3. کسر مالیات از مال الاجاره و پرداخت به اداره مالیات
مال الاجاره دریافتی بابت املاکی که به اجاره گذاشته میشوند بر اساس ماده 53 قانون مالیاتهای مستقیم مشمول مالیات است. در همین راستا تبصره 9 این ماده اشخاص حقوقی که بابت اجاره املاک مال الاجاره پرداخت میکنند را موظف نموده مالیات مربوطه را از رقم پرداختی کسر و تا پایان ماه بعد به اداره مالیات پرداخت نمایند. شخص حقوقی در صورت عدم کسر و پرداخت مالیات موضوع ماده 53 ظرف مهلت مقرر، طبق ماده 199 در حکم مودی محسوب شده و ملزم به پرداخت جریمه ای برابر با 10% مالیات پرداخت نشده و 2.5% به ازای هر ماه تأخیر در پرداخت میباشد.
2. مسئولیت مدنی و کیفری مدیران در تخلفات مالیاتی شرکت
الزام به رعایت قوانین و مقررات مالیاتی در شرکتها طبق قانون بر عهده شخص حقوقی گذاشته شده است، با این وجود مدیران شرکت نیز (مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره) به عنوان اشخاص حقیقی که متصدی اداره شرکت هستند در صورت عدم رعایت ضوابط قانونی مسئول میباشند. مسئولیت مدنی و کیفری مدیران در صورت تخلف از قوانین مالیاتی به شرح زیر است.
2.1. مسئولیت مدنی
-
مسئولیت تضامنی مدیران در پرداخت مالیات قطعی شده در دوران مدیریت آنها
به موجب ماده 198 قانون مالیاتهای مستقیم مدیران اشخاص حقوقی غیردولتی نسبت به پرداخت مالیات بر درآمد یا مالیاتی که شخص حقوقی مکلف به کسر، وصول یا ایصال آن بوده و در دوران مدیریت آنها قطعی شده باشد با شخص حقوقی مسئولیت تضامنی خواهند داشت. اهمیت این ماده در تسری مسئولیت مدیران به پرداخت مالیاتی میباشد که صرف نظر از زمان تحقق، پرداخت آن در دوران مدیریت مدیران قطعی شده و طبق قانون برای آن برگ قطعی صادر و ابلاغ شده باشد.
2.2. مسئولیت کیفری
جرایم مالیاتی در ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم نام برده شده و ارتکاب آنها توسط مدیران شرکت مستوجب مجازات درجه شش طبق ماده 19 قانون مجازات اسلامی است. این جرایم به شرح ذیل میباشد.
- تنظیم دفاتر، اسناد و مدارک خلاف واقع و استناد به آن؛
- اختفای فعالیت اقتصادی و کتمان درآمد حاصل از آن؛
- ممانعت از دسترسی مأموران مالیاتی به اطلاعات مالیاتی و اقتصادی خود یا اشخاص ثالث و امتناع از انجام تکالیف قانونی مبنی بر ارسال اطلاعات مالی به سازمان امور مالیاتی و وارد کردن زیان به دولت با این اقدام؛
- عدم انجام تکالیف قانونی مربوط به مالیاتهای مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده در رابطه با وصول یا کسر مالیات مودیان دیگر و پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی در مواعد قانونی تعیین شده؛
- تنظیم معاملات و قراردادهای خود به نام دیگران یا معاملات و قراردادهای مودیان دیگر به نام خود بر خلاف واقع؛
- خودداری از انجام تکالیف قانونی در خصوص تنظیم و تسلیم اظهارنامه مالیاتی حاوی اطلاعات درآمدی و هزینه ای در سه سال متوالی؛
- استفاده از کارت بازرگانی اشخاص دیگر به منظور فرار مالیاتی.